W wieku 107 lat zmarł Jehuda Widawski, Żyd urodzony pod Łodzią, który przetrwał likwidację łódzkiego getta i obóz koncentracyjny Auschwitz. Był uznawany za najstarszego żyjącego ocalałego z Holokaustu w Izraelu. Zmarł 13 września 2026 roku.
Dzieciństwo w Łodzi i deportacja do Auschwitz
Widawski urodził się 26 lipca 1919 roku w Turku niedaleko Łodzi. W 1933 roku jego rodzina przeniosła się do Łodzi. Tam działał w ruchu młodzieżowym Haszomer i pomagał prowadzić rodzinny zakład włókienniczy, w którym pracowały dziesiątki żydowskich krawcowych szyjących koszule i bieliznę dla wojska.
Po zajęciu Łodzi przez Niemców we wrześniu 1939 roku rodzina Widawskich trafiła do getta. Tam kontynuowali pracę w branży tekstylnej, a we własnym mieszkaniu prowadzili jedną z pierwszych kuchni dla ubogich działających na terenie getta.
W sierpniu 1944 roku, podczas ostatecznej likwidacji getta, Widawski wraz z rodzicami Abrahamem i Leą oraz rodzeństwem trafił transportem do Auschwitz. Jego rodzice i starszy brat Gabriel zginęli zaraz po przyjeździe w komorze gazowej. Osiem dni później Jehuda i jego młodszy brat Jehoszua zostali przewiezieni do obozu pracy przymusowej w Friedland, gdzie produkowali skrzydła do samolotów aż do wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną w maju 1945 roku.
Nowe życie w Izraelu
Po wojnie Widawski wrócił do Łodzi. Zastał tam swoje dawne mieszkanie zajęte przez inne osoby i dowiedział się, że niemal cała jego rodzina zginęła. Przeżyli tylko on i brat. Mimo to odbudował zakład włókienniczy, ożenił się z Leą i doczekał się syna Abrahama.
W 1950 roku wyemigrował do Izraela, gdzie zajął się prowadzeniem różnych przedsięwzięć gospodarczych.
Powrót do Polski i ratowanie żydowskich cmentarzy
W 1978 roku Widawski wrócił do Polski, żeby odnaleźć grób swojej babci na łódzkim cmentarzu żydowskim. Stan nekropolii, który wtedy zastał, był na tyle zły, że postanowił poświęcić kolejne lata życia dokumentowaniu i odbudowie żydowskich miejsc pochówku w całej Polsce.
Przez dziesięciolecia pomógł zidentyfikować i oznaczyć ponad 3 tysiące grobów oraz uczestniczył w renowacji kolejnych tysięcy. Stał się jedną z kluczowych postaci w polsko izraelskich działaniach na rzecz zachowania pamięci o żydowskich miejscach pamięci. W 2012 roku został wybrany do zapalenia pochodni podczas oficjalnej izraelskiej uroczystości Dnia Pamięci o Holokauście.
Jehuda Aharon Widawski zmarł 13 września 2026 roku w wieku 107 lat.
